Grzegorz Tomicki – Frenezje

Teoria ran

Człowiek, który upadł jest cokolwiek mądrzejszy od głupka

łażącego tu i tam bez pojęcia o wyrwie w chodniku,

która za chwilę podetnie mu nogę.

Paul de Man "Retoryka czasowości"

Autorem teorii ran (wounds theory) jest Marvin Minsky w swoich założeniach teoretycznych koncepcja ran niewiele się różni od teorii schematów ich zadawania Minsky podobnie jak Rumelhart oraz Schank wyróżnia dwa podstawowe poziomy ran poziom wyższy zawiera stałe elementy społecznej struktury sieciowej w której dochodzi do ukonstytuowania się rany elementy te są niezmienne i niezależne od możliwego 

zakresu stosowalności coś jak systemy klasowe nierówności społeczne i przemieszczana pomiędzy nimi agresja poziom niższy rany natomiast ma liczne okienka które są zapełniane przez części elastyczne które z kolei są zmienne w zakresie różnych wymiarów na przykład czasowych wielkościowych czy odległościowych w ramach których ze zmagań pomiędzy rzeczą jako ideą a ideą jako rzeczą wyłania się rana 

lub blizna w przypadku schematu postępowania z producentami ran którymi nie zawsze są egzemplaryczni mentalni przestępcy niezmiennym elementem rany wydaje się brak konieczności izolowania ich w miejscu przysposobienia do życia w ludzkiej rodzinie natomiast konkretne techniki postępowania z ranami w relacjach interpersonalnych zależą od zmiennych elastycznych części rany na przykład okienko czasowe określa 

długość czasu poświęconego na resocjalizację przekwalifikowanie lub odwrócenie ról biorących udział w procesie generowania rany podmiotów natomiast możliwości nietypowej transformacji w zakresie samej rany wykorzystują niektóre techniki twórczego myślenia na przykład pisanie wniosków o przyznanie grantu umożliwiającego dalszą działalność artystyczną w zakresie wytwarzania propagowania 

oraz interpretowania współczesnej poezji wsobnej i niepublicznej innym przykładem mogą być werbalne rotacje metaforyczne metonimiczne czy synekdochiczne dokonywane na dyskursie podpublicznym z uwzględnieniem subkodów subwersywnych i niegramatycznych tak jak to robił w muzyce Mischa Maisky dla każdej ramy najbardziej istotne są trzy rodzaje informacji po pierwsze ważne jest to 

w jaki sposób należy ranę stosować to znaczy relacje między reprezentacjami pojęciowymi ran muszą wyznaczać konkretne programy zachowań po drugie rana powinna mieć określoną sekwencję zdarzeń scenariusz z którego jasno wynika ich kolejność i przebieg podejmowanej w jego ramach akcji po trzecie rana musi zawierać także praktyczną informację co należy uczynić w sytuacji 

gdy oczekiwania odnośnie do sekwencji wydarzeń ją stwarzających nie potwierdzają się w rzeczywistości tego rodzaju wskazówki powinny być punktem wyjścia do ewentualnej modyfikacji rany jej sublimacji symbolizacji lub podjęcia innych środków zaradczych choć czasami lepiej zostawić ją samą niech rana się sobą zaopiekuje jak bowiem mówi kolega Marvina Minsky’ego Noam Chomsky na elity 

polityczne nie ma co liczyć.

Przypis do teorii ran

Warte podkreślenia jest to że koncepcja ran kładzie nacisk na znaczenie tych struktur poznawczych dla regulacji celowych działań człowieka zwłaszcza w społecznym świecie wartości o ile bowiem schematy poznawcze są strukturami wiedzy które mogą nam służyć zarówno do lepszego zrozumienia świata w ramach trwałych reprezentacji umysłowych 

jakkolwiek byłyby one od świata odległe jak i do generowania na podstawie tej wiedzy spójnego i adekwatnego zachowania o tyle w przypadku teorii ran znacznie ważniejszy jest aspekt wiedzy proceduralnej i performatywnej bezpośrednio związany z zachowaniem opatrunkowym generowanym na podstawie rany ponadto rana wydaje się strukturą poznawczą 

o wiele bardziej zależną od kontekstu sytuacji a przez to znacznie bardziej zróżnicowaną można powiedzieć że każdy z nas nieustannie nakłada na różnorodną i kapryśną rzeczywistość rozmaite rany i opatrunki które redukują nadmiar informacji cały ten informacyjny szum porządkują tym samym obraz świata i regulują nasze celowe działania dokądkolwiek 

by one zmierzały.

Grzegorz Tomicki (ur. 1965) – elektromechanik urządzeń przemysłowych, doktor nauk humanistycznych w zakresie literaturoznawstwa. Opublikował osiem tomów wierszy oraz monografię naukową Po obu stronach lustra. O twórczości Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego (2015). Autor artykułów z zakresu literaturoznawstwa, psychologii, historii i socjologii. Mieszka w Cieplicach.